Met het project ‘houtig erfgoed leeft’ willen we de bomen en struiken die een dorpsgemeenschap kenmerken opnieuw een centrale plek geven in die gemeenschap.
Houtig erfgoed
© RLNH
Met het project ‘houtig erfgoed leeft’ willen we de bomen en struiken die een dorpsgemeenschap kenmerken opnieuw een centrale plek geven in die gemeenschap. Op die manier willen we dit erfgoed de aandacht geven die het verdiend en het bewaren voor de toekomst. Het project beslaat drie verschillende gemeentes, namelijk Holsbeek, Rotselaar en Tremelo. Door het op te zetten als koepelproject kan er sterk ingezet worden op kennis- en expertisedeling tussen de gemeenten en kunnen er heel wat zaken op een groter schaalniveau worden getrokken (bv. gezamenlijke aanbesteding boomverzorger). Het project valt op te delen in vier onderdelen.
Met dit project willen we een beheertechnische inventaris maken van het houtig erfgoed in de betrokken gemeenten. In de gemeenten Tremelo heeft Intergemeentelijke Onroerend Erfgoeddienst WinAr in het verleden al een inventaris gemaakt, in Holsbeek is er al een eerste grondige scan gebeurd. Beide inventarissen zijn echter gericht op het louter vastleggen wat er aan houtig erfgoed in een gemeente aanwezig is en ze doen geen uitspraken over de toestand van de bomen of struiken. In Tremelo heeft RLNH aan de hand van de inventaris van WinAr wel een herinventarisatie gedaan met het oog op toestand van de bomen en struiken en het aangewezen beheer. Dit gebeurde binnen een ander project. Het is de bedoeling om zo’n herinventarisatie ook in Holsbeek uit te voeren. In Rotselaar bestaat er op dit moment nog helemaal niets en moet dus nog zowel de basis- als de beheertechnische inventaris opgemaakt worden. Het is de bedoeling om beide in een inventarisronde op te maken.
Voor zeer oude bomen of dreven is soms eerst een grondig onderzoek nodig van de toestand van de boom/bomen vooraleer er ingegrepen wordt. Het beheer gebeurt dan in een aantal gevallen gefaseerd. Zo’n plan wordt door een specialist opgemaakt, namelijk een gediplomeerd boomverzorger. Eenmaal dat het plan klaar is of in het geval dat er geen boomplan nodig is, kan zo’n boomverzorger onmiddellijk aan de slag gaan. De meest urgente en waardevolle bomen zouden we in het kader van dit project op die manier willen behouden voor de toekomst.
Voor particuliere eigenaars willen we natuurlijk ook zorgen dat er het nodige beheer kan worden uitgevoerd. Daarom zullen we een groepsaankoop of raamcontract organiseren waar geïnteresseerde eigenaars van houtig erfgoed gebruik van kunnen maken. De bedoeling is drempelverlagend te werken en te zorgen dat zij gebruik kunnen maken van een kwalitatieve dienstverlening.
Een knotteam is een groep van vrijwilligers die bomen gaan knotten in ruil voor het brandhout. Via een knotteam wordt opnieuw de drempel verlaagd tot een goed beheer van dit type van houtig erfgoed. In principe kost het immers niets voor de eigenaar om zijn/haar bomen op deze manier te laten knotten. Aangezien het toch een werk is dat met de nodige kennis en voorzichtigheid moet worden uitgevoerd, zorgt RLNH voor opleiding en verzekering van de knotters. Het knotteam en de knoteigenaar komen via het platform ‘goedgeknot.be’ met elkaar in contact. Dit is een website die reeds bij een aantal regionale landschappen gebruikt wordt. Het knotteam dat wordt opgericht zal in eerste instantie actief zijn in de betrokken gemeenten van dit project, maar de werking kan nadien uitgebreid worden naar alle gemeenten van Regionaal Landschap Noord-Hageland.
Houtig erfgoed is door haar definitie al iets dat te midden van de mensen is terug te vinden. Mensen hebben in het verleden om allerlei redenen bomen aangeplant: welkomstbomen, om grenzen aan te duiden, langs kapellen, dreven, … Dergelijke bomen hebben vaak een heel verhaal. De huidige dorpsbewoners leven naast dit houtig erfgoed, zien en waarderen dat ook vaak, maar kennen niet altijd de daarmee verbonden verhalen. Het is de bedoeling om de inwoners van de gemeenten opnieuw vertrouwd te maken met het houtig erfgoed dat in hun omgeving staat, maar ook met een deel van de verhalen die hiermee verbonden zijn. Dat doen we door twee zaken, enerzijds door in elke gemeente een ‘boom van het dorp’-verkiezing te organiseren, anderzijds door een groot bomenfeest te organiseren. Hiervoor zullen we ook samenwerken met plaatselijke verenigingen.
Dit project wordt gerealiseerd met de steun van Leader Hageland, het Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling: Europa investeert in zijn platteland, de provincie Vlaams-Brabant en de gemeenten Holsbeek, Rotselaar en Tremelo.
